ZROZUMIEĆ PSYCHOLOGIĘ

Współczesny człowiek coraz częściej sięga po książki z zakresu szeroko pojmowanej psychologii, chcąc lepiej poznać mechanizmy leżące u podstaw ludzkiego... »

Współczesny człowiek coraz częściej sięga po książki z zakresu szeroko pojmowanej psychologii, chcąc lepiej poznać mechanizmy leżące u podstaw ludzkiego zachowania. Jedni czynią to, aby zgłębić siebie, inni z kolei z powodów zawodowych. Warto, aby i jedni, i drudzy mieli solidne teoretyczne podstawy. Bez wątpienia dać je może książka Roberta S. Feldmana. Jest to bowiem doskonały przewodnik po tak obszernej dziedzinie, jaką jest psychologia. Autor wyczerpująco omawia w niej najważniejsze pojęcia związane z naturą człowieka, przedstawia panoramę współczesnych osiągnięć psychologii, uzupełniając rozważania teoretyczne konkretnymi przykładami z życia wziętymi i portretami osób, które na co dzień zajmują się analizowaniem biologicznych podstaw naszego zachowania, badaniem ludzkiej zmysłowości, motywacji i potrzeb, seksualności, inteligencji, możliwości uczenia się etc. Dodatkowe atuty tej pracy to materiał ilustracyjny oraz zwięzłe podsumowania i zestawy pytań sprawdzających, znajdujące się po każdym bloku tematycznym. Książka ta przeznaczona jest przede wszystkim dla studentów psychologii, pedagogiki, medycyny, zarządzania i tych kierunków, na których psychologia stanowi ważny element programu kształcenia. Nie powinno też jej zabraknąć w domowych biblioteczkach wszystkich osób interesujących się choć odrobinę tą dziedziną wiedzy lub wykorzystujących psychologię w życiu zawodowym. Robert S. Feldman jest profesorem psychologii na University of Massachusetts w Amherst. Ukończył Wesleyan University i University of Wisconsin w Madison. Pracował jako badacz i wykładowca. Jest członkiem amerykańskich towarzystw naukowych American Psychological Association i American Psychological Society. Napisał ponad 100 artykułów i referatów oraz wiele książek. Jego zainteresowania naukowe dotyczą zachowań niewerbalnych i psychologii kształcenia. Spis treści: Panorama współczesnej psychologii (Czesław S. Nosal) 19 Recenzenci 23 Recenzja naukowa 24 Pogłębiona recenzja studencka 24 Koordynacja recenzji studenckich 24 Przedmowa 25 Czwarte wydanie Zrozumieć psychologię 26 Przewodnik po wydaniu czwartym 26 Co nowego w czwartym wydaniu? 28 Materiały pomocnicze 29 Podziękowania 30 Do Czytelnika 33 Strategie efektywnego uczenia się i krytycznego myślenia 33 Komentarz końcowy 37 ROZDZIAŁ 1. Wprowadzenie do psychologii 39 Wstęp. Szok wywołany terrorem 39 Spojrzenie w przyszłość 40 Psycholog w działaniu 43 Działania psychologii, czyli drzewo genealogiczne 43 Badając różnorodność - Dane demograficzne dotyczące dziedziny 48 Ścieżki psychologii - Sandra Thomas 51 Podsumowanie i pytania sprawdzające 53 Nauka rozwijająca się, czyli przeszłość, teraźniejszość i przyszłość 54 Korzenie psychologii 57 Kobiety w psychologii 58 Psychologia widziana dzisiaj 59 Psychologia w działaniu - Psychologia a zapobieganie przemocy 62 Podsumowanie i pytania sprawdzające 64 Powiązania, czyli co łączy różne teorie psychologiczne 64 Więzy pomiędzy działami a paradygmatami w psychologii 65 Główne problemy i pytania psychologii 65 Przyszłość psychologii 68 Adept psychologii - Jak odróżnić psychologię od pseudopsychologii 69 Podsumowanie i pytania sprawdzające 71 Spojrzenie wstecz 72 ROZDZIAŁ 2. Metody badań 75 Wstęp. Rodney King 75 Spojrzenie w przyszłość 76 Stawianie pytań badawczych, czyli metoda naukowa 77 Model teoretyczny, czyli jak sprecyzować problem badawczy 78 Hipotezy, czyli jak dobrać testowalne przypuszczenia 79 Podsumowanie i pytania sprawdzające 80 Znajdowanie odpowiedzi, czyli badania psychologiczne 81 Badania archiwalne 82 Obserwacja 82 Badania sondażowe 83 Psychologia w działaniu - Psychologowie jako pogromcy nastawień, czyli jak eliminować zniekształcenia w badaniach 83 Studium przypadku 84 Badania korelacyjne 85 Badania eksperymentalne 88 Ścieżki psychologii - Mary Garrett 94 Podsumowanie i pytania sprawdzające 95 Trudności z badaniami, czyli zrozumienie procesu 96 Etyka badań 96 Badając różnorodność - Jak wybrać temat, któy wiernie oddaje różnorodność ludzkiego zachowania 97 Czy wolno prowadzić badania na zwierzętach? 98 Niebezpieczeństwa eksperymentów, czyli oczekiwania eksperymentatora i osoby badanej 99 Istotność badań 100 Adept psychologii - Krytyczne ocenianie badań 101 Podsumowanie i pytania sprawdzające 103 Spojrzenie wstecz 103 ROZDZIAŁ 3. Biologiczne podstawy zachowania 107 Wstęp. Lek na zatrzymanie pracy serca 107 SPojrzenie w przyszłość 108 Komórki nerwowe, czyli składowe zachowania 109 Budowa komórki nerwowej 109 Jak pobudzić komórkę nerwową 111 Na styku komórek, czyli jak przedostać się na drugą stronę 113 Neuroprzekaźniki, czyli chemiczni kurierzy do wszystkiego 116 Ścieżki psychologii - Elaine Shen 119 Podsumowanie i pytania sprawdzające 119 Układ nerwowy 120 Ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy 121 Pobudzenie układu wegetatywnego 123 Podsumowanie i pytania sprawdzające 124 Mózg 125 Jak poznać strukturę i funkcje mózgu, czyli przeszpiegi wewnątrz mózgu 125 Pień mózgu, czyli stary mózg 126 Układ rąbkowy, czyli poza pniem mózgu 129 Podsumowanie i pytania sprawdzające 130 Kora mózgowa, czyli wyższy szczebel drabiny ewolucyjnej 131 Psychologia w działaniu - Naprawianie mózgu 137 Specjalizacja półkul, czyli jeden mózg czy dwa 138 Badając różnorodność - Ludzka różnorodność a mózg 140 Rozszczepiony mózg, czyli badając półkule 142 Moduły mózgu, czyli architektura mózgu 143 Układ wenątrzwydzielniczy, czyli o substancjach chemicznych i gruczołach 145 Adept psychologii - Jak nauczyć się kontrolowania pracy serca i umysłu za pomocą biologicznego sprzężenia zwrotnego 147 Podsumowanie i pytania sprawdzające 149 Spojrzenie wstecz 149 ROZDZIAŁ 4. Zmysły i doznania zmysłowe 153 Wstęp. Bolesny świat Jennifer Darling 153 Spojrzenie w przyszłość 154 Doznawanie świata 155 Progi absolutne 156 Teoria detekcji sygnałów 157 Próg wrażliwości, czyli ledwie dostrzegalne różnice 159 Adaptacja zmysłowa 160 Podsumowanie i pytania sprawdzające 161 Widzenie, czyli rzucenie światła na oko 161 Oświetlanie struktury oka 164 Przystosowanie oczu do światła i ciemności 166 Wysyłanie sygnałów z oka do mózgu 167 Przetwarzanie sygnałów wzrokowych 169 Widzenie barw i ślepota na barwy, czyli siedem milionów kolorów 170 Podsumowanie i pytania sprawdzające 172 Słuch i inne zmysły 172 Odbieranie dźwięków 173 Psychologia w działaniu - Niesłyszący odzyskują słuch, czyli dwie strony medalu 178 Równowaga, czyli wzloty i upadki 179 Węch i smak 179 Zmysły skórne: dotyku, zmian nacisku, temperatury i bólu 182 Ścieżki psychologii - Mark Jensen 185 Podsumowanie i pytania sprawdzające 186 Organizacja spostrzegania, czyli jak zbudować obraz świata 187 Prawa organizacji gestaltu 187 Analiza cech, czyli skupienie uwagi na komponentach całości 189 Przetwarzanie w kierunku góra-dół oraz dół-góra 192 Stałość spostrzegania 193 Spostrzeganie głębi 194 Spostrzeganie ruchu, czyli ruchomy świat 196 Złudzenia wzrokowe, czyli oszustwa percepcji 196 Badając różnorodnośc - Kultura a spostrzeganie 200 Spostrzeganie podprogowe oraz inne kontrowersje dotyczące spostrzegania 202 Adept psychologii - Wytrzymywanie bólu 204 Podsumowanie i pytania sprawdzające 205 Spojrzenie wstecz 206 ROZDZIAŁ 5. Stany świadomości 211 Wstęp. Długie dni i krótkie życie Franka Ingulli 211 Spojrzenie w przyszłość 211 Sen i marzenia senne 213 Stadia snu 214 Sen REM, czyli paradoks snu 217 Czy musimy spać 217 Rytmy okołodobowe jako przykład cyklu biologicznego 219 Funkcja i znaczenie marzeń sennych 221 Psychologia w działaniu - Przestawienie wewnętrznego zegara ciała, czyli jak nie zasnąć, gdy zachodzi słońce 222 Marzenia ja jawie, czyli sny bez snu 226 Zaburzenie snu, czyli gdy nie można się wyspać 227 Ścieżki psychologii - Thomas Roth 228 Adept psychologii - Aby lepiej spać 229 Podsumowanie i pytania sprawdzające 230 Hipnoza i medytacja 231 Hipnoza: doświadczenie wprowadzające w trans 232 Medytacja, czyli jak samodzielnie wpływać na własny stan świadomości 235 Badając różnorodność - Drogi różnych kultur do zmienionych stanów świadomości 236 Podsumowanie i pytania sprawdzające 238 Środki psychoaktywne, czyli wzloty i upadki świadomości 238 Środki pobudzające, czyli jak oderwać się od ziemi 240 Środki uspokajające, czyli jak nie dać się ponieść 246 Opiaty, czyli czyli uśmierzenie bólu i niepokoju 249 Halucynogeny, czyli środki psychodeliczne 250 Adept psychologii - Rozpoznawanie problemów związanych z narkotykami i alkoholem 252 Podsumowanie i pytania sprawdzające 253 Spojrzenie wstecz 254 ROZDZIAŁ 6. Uczenie się 259 Wstęp. Losy Henrietty i Sue Strong 259 Spojrzenie w przyszłość 260 Warunkowanie klasyczne 261 Podstawy warunkowania 261 Zastosowanie zasad warunkowania do zachowania ludzkiego 264 Wygaszanie, czyli jak oduczyć się tego, co już umiemy 265 Samoistne odnawianie, czyli powrót reakcji warunkowej 266 Generalizacja i różnicowanie 267 Warunkowanie wyższego rzędu 267 Wyjście poza tradycyjne warunkowanie klasyczne, czyli podważanie podstawowych założeń 268 Podsumowanie i pytania sprawdzające 270 Warunkowanie instrumentalne 271 Prawo efektu Thorndikea 272 Podstawy warunkowania instrumentalnego 273 Wzmocnienie pozytywne, wzmocnienie negatywne oraz kara 275 Karać nie karać, czyli dlaczego wzmocnienie jest lepsze od kary 277 Rozkład wzmocnień, czyli kiedy życie nas nagradza 279 Różnicowanie i generalizacja w warunkowaniu instrumentalnymBibliografia 282 Zachowania przesądne 283 Metoda przybliżeń, czyli jak wzmocnić reakcję, która nigdy nie występuje 284 Ścieżki psychologii - Lynne Calero 285 Biologiczne ograniczenia w uczeniu się, czyli czego Jaś się nie nauczył, tego Jan nie będzie umiał 286 Podsumowanie i pytania sprawdzające 286 Poznawcze ujęcia uczenia się 288 Uczenie się utajone 289 Naśladownictwo, czyli jak uczymy się przez obserwację 291 Psychologia w działaniu - Przemoc w telewizji i filmie, czyli jakie znaczenie mają przekazy w mediach 292 Badając różnorodność - Czy kultura wpływa na sposób uczenia się 293 Nierozwiązane kwestie teorii uczenia się poznawczego 296 Adept psychologii - Zastosowanie analizy i modyfikacji zachowania 296 Podsumowanie i pytania sprawdzające 299 Spojrzenie wstecz 300 ROZDZIAŁ 7. Pamięć 305 Wstęp. Sąd nad pamięcią, czyli przypadek państwa Buckeyów 305 Spojrzenie w przyszłość 306 Zapamiętywanie, przechowywanie i odtwarzanie z pamięci 306 Model blokowy, czyli trzy rodzaje pamięci 308 Poziomy przetwarzania 319 Podsumowanie i pytania sprawdzające 320 Wydobywanie informacji z pamięci trwałej 321 Klucze do wydobywania zapamiętanej informacji 321 Przebłysk pamięci 322 Twórcze procesy pamięci, czyli odbudowanie przeszłości 324 Pamięć w sądzie, czyli naoczny świadek na rozprawie 327 Pamięć autobiograficzna, czyli tam, gdzie przeszłość styka się teraźniejszością 329 Psychologia w działaniu - Stłumione wspomnienia: prawda czy fałsz? 329 Badając różnorodność - Czy istnieją różnice kulturowe dotyczące pamięci? 331 Podsumowanie i pytania sprawdzające 332 Zapominanie, czyli gdy pamięć zawodzi 333 Interferencja proaktywna i retroaktywna, czyli przed i po zapomnieniu 335 Bilogiczne podstawy pamięci, czyli w poszukiwaniu engramu 336 Zaburzenia pamięci, czyli utrapienie z zapominaniem 339 Ścieżki psychologii - Janice McGillick 341 Adept psychologii - Jak poprawić pamięć 342 Podsumowanie i pytania sprawdzające 345 Spojrzenie wstecz 345 ROZDZIAŁ 8. Poznanie i język 349 Wstęp. Szybka naprawa w kosmosie, czyli teleskop Hubblea 349 Spojrzenie w przyszłość 350 Myślenie i rozumowanie 350 Myślenie 350 Obrazy umysłowe, czyli badamy oczy duszy 351 Pojęcia, czyli kategoryzowanie świata 353 Rozumowanie, czyli wysnuwanie wniosków 355 Podsumowanie i pytania sprawdzające 359 Rozwiązywanie problemów 360 Faza przygotowawcza 361 Faza wytwarzania pomysłów rozwiązania 363 Faza weryfikacji rozwiązań 369 Przeszkody w rozwiązywaniu problemów 369 Twórczość i rozwiązywanie problemów 372 Adept psychologii - Myślenie krytyczne i twórcze 373 Podsumowanie i pytania sprawdzające 375 Język 376 Gramatyka, czyli język języka 376 Rozwój języka, czyli jak uczymy się radzić sobie ze słowami 377 Jak przyswajamy język, czyli gdzie tkwią korzenie języka 379 Wpływ języka na myślenie 380 Czy zwierzęta posługują się językiem 382 Psychologia w działaniu - Czy język pomaga Chińczykom w matematyce 382 Badając różnorodność - Dwujęzyczne szkolnictwo, czyli klasa w wieży Babel 383 Ścieżki psychologii - Rose Sevcik 385 Podsumowanie i pytania sprawdzające 386 Spojrzenie wstecz 387 ROZDZIAŁ 9. Inteligencja 391 Wstęp. Mindie Crutcher i Lenny Ng 391 Spojrzenie w przyszłość 392 Co to jest inteligentne zachowanie 393 Pomiar inteligencji 395 Psychologia w działaniu - Wymiana ołówka na klawiaturę, czyli pomiar zdolności za pomocą komputera 401 Alternatywne koncepcje inteligencji 403 Czy przetwarzanie informacji jest inteligencją? Ujęcie współczesne 405 Inteligencja praktyczna, czyli mierzymy zdrowy rozsądek 408 Adept psychologii - Czy można osiągnąć lepsze wyniki w testach standaryzowanych 410 Podsumowanie i pytania sprawdzające 411 Różnice w zdolnościach intelektualnych 412 Upośledzenie umysłowe 413 Wybitnie zdolni umysłowo 415 Ścieżki psychologii - Rob Davies 416 Podsumowanie i pytania sprawdzające 418 Różnice indywidualne w inteligencji, czyli dzidziczność a wpływy środowiskowe 419 Badając różnorodność - Czynniki genetyczne i środowiskowe 421 Kwestia dziedziczność-środowisko widziana w perspektywie 424 Podsumowanie i pytania sprawdzające 424 Spojrzenie wstecz 425 ROZDZIAŁ 10. Motywacje i emocje 429 Wstęp. Jackie Fulton 429 Spojrzenie w przyszłość 430 Wyjaśnienie motywacji 431 Koncepcje instynktów, czyli rodzimy się dla motywacji 431 Koncepcje redukcji popędu, czyli zaspokojenie potrzeb 432 Koncepcje pobudzenia 434 Pokusa, czyli pociągająca motywacja 436 Koncepcje poznawcze, czyli myśli stojące za motywacją 437 Hierarchia Maslowa, czyli jak uporządkować potrzeby 438 Pogodzenie różnych koncepcji motywacji 439 Podsumowanie i pytania sprawdzające 440 Ludzkie potrzeby i motywacje, czyli jeść, pić i być odważnym 441 Motywacja kryjąca się za głodem i jedzeniem 441 Adept psychologii - Być na diecie i schudnąć 448 Potrzeba osiągnięć, czyli apetyt na sukces 450 Potrzeba afiliacji, czyli szukamy przyjaźni 452 Potrzeba dominacji, czyli chęć wpływania na innych 453 Ścieżki psychologii - Thomas Tutko 454 Podsumowanie i pytania sprawdzające 454 Zrozumieć doświadczenia emocjonalne 455 Funkcje emocji 457 Określamy rodzaj emocji, czyli nazywamy uczucia 458 Rozpoznajemy swoje emocje 460 Teoria Jamesa-Langego, czyli czy reakcja cielesna to to samo, co emocja 461 Teoria Cannona-Barda, czyli reakcje fizjologiczne jako wynik emocji 462 Teoria Schchtera-Singera, czyli emocje jako etykietki 463 Teorie emocji - podsumowanie 465 Psychologia w działaniu - Prawda o kłamstwach, czyli jak wykorzystać reakcję emocjonalną, by odróżnić człowieka uczciwego od nieuczciwego 466 Podsumowanie i pytania sprawdzające 467 Zachowania niewerbalne i wyrażanie emocji 468 Badając różnorodność - Czy we wszystkich kulturach ludzie podobnie wyrażają emocje 468 Hipoteza mimicznego sprzężenia zwrotnego, czyli śmiech przez łzy 471 Podsumowanie i pytania sprawdzające 472 Spojrzenie wstecz 472 ROZDZIAŁ 11. Płeć i seksualność człowieka 477 Wstęp. AIDS, czyli cios w czuły punkt 477 Spojrzenie w przyszłość 478 Płeć psychiczna i płeć biologiczna 478 Role związane z płcią, czyli oczekiwania społeczne wobec kobiet i mężczyzn 479 Różnice płci, czyli więcej podobieństw 482 Psychologia w działaniu - Molestowanie seksualne w pracy i w szkole 482 Źródłą różnic międzypłciowych, czyli na styku biologii i społeczeństwa 486 Badając różnorodność - Odkrywamy wyspę równych płci 489 Podsumowanie i pytania sprawdzające 490 Zrozumienie ludzkich rekacji seksualnych, czyli te sprawy: 490 Podstawowe fakty biologiczne, czyli tajemnice popędu seksualnego 491 Psychologiczne aspekty podniecenia seksualnego, czyli co ludzi rozpala 492 Fazy reakcji seksualnych, czyli dotrzeć do szczytu 493 Badając różnorodność - Obrzezanie kobiet, czyli uroczystość kulturowa czy okaleczenie narządów płciowych 497 Podsumowanie i pytania sprawdzające 498 Rozmaitość zachowań seksualnych, czyli dla każdego coś dobrego 499 Poglądy na seksualną normę 500 Sondaż dotyczący zachowań seksualnych, czyli co się dzieje za zamkniętymi drzwiami 501 Samogwałt, czyli seks w samotności 502 Heteroseksualizm 504 Homoseksualizm i biseksualizm 508 Podsumowanie i pytania sprawdzające 511 Trudności seksualne, czyli gdy seks się nie udaje 512 Gwałt 512 Wykorzystywanie seksualne dzieci 514 Ścieżki psychologii - Pat Unger 515 Choroby przenoszone drogą płciową (weneryczną), czyli przypadek AIDS 516 Inne choroby przenoszone drogą płciową 518 Problemy seksualne 519 Adept psychologii - Jak zmniejszyć ryzyko gwałtu podczas randki 521 Podsumowanie i pytania sprawdzające 522 Spojrzenie wstecz 523 ROZDZIAŁ 12. Rozwój - początki życia 527 Wstęp. Na przekór wszystkiemu, czyli Jamel Oeser-Sweat 527 Spojrzenie w przyszłość 528 Dziedziczność a środowisko, czyli podstawowe zagadnienie związane z rozwojem 529 Adresat pytania o zagadnienie dziedziczność a środowisko 532 Badanie rozwoju 533 Początek życia, czyli poczęcie i życie płodowe 534 Podsumowanie i pytania sprzawdzające 539 Rozwój fizyczny i społeczny 540 Rozwój po urodzeniu 542 Rozwój spostrzegania, czyli pojmowanie świata 543 Rozwój zachowań społecznych, czyli uczestniczenie w świecie 545 Społeczne związki z równieśnikami 549 Styl wychowawczy a rozwój społeczny 550 Psychologia w działaniu - Dziecięcy specjaliści, czyli dzieci uczą dzieci 551 Teoria rozwoju psychospołecznego Eriksona 552 Podsumowanie i pytania sprawdzające 554 Rozwój poznawczy 555 Teoria rozwoju poznawczego Piageta 555 Koncepcja przetwarzania informacji 561 Ścieżki psychologii - Jim Morin 562 Badając różnorodność - Wspieranie szkolnych osiągnięć dzieci, czyli azjatycka droga do sukcesu 563 Adept psychologii - Zwiększanie kompetencji dziecka 564 Podsumowanie i pytania sprawdzające 565 Spojrzenie wstecz 566 ROZDZIAŁ 13. Rozwój - od pokwitowania do końca życia 571 Wstęp. Siostry Delany 571 Spojrzenie w przyszłość 572 Pokwitowanie, czyli stawanie się dorosłym 573 Rozwój fizyczny, czyli tu zaszła zmiana 574 Rozwój moralny i poznawczy, czyli jak odróżnić dobro od zła 577 Rozwój społeczny, czyli gdzie jest nasze miejsce wśród ludzi 582 Ścieżki psychologii - Ruby Takanishi 586 Badając różnorodność - Rytuały inicjacyjne, czyli przyjęcia do społeczności dorosłych w różnych częściach świata 589 Podsumowanie i pytania sprawdzające 590 Dojrzała młodość i wiek średni 591 Rozwój fizyczny, czyli w najlepszej formie 591 Rozwój społeczny, czyli praca nad życiem 592 Małżeństwo, dzieci, rozwód, czyli więzy rodzinne 594 Psychologia w działaniu - Małżeństwo lat dziewięćdziesiątych, czyli jak wybrać odpowiedniego męża lub żonę 596 Podsumowanie i pytania sprawdzające 599 Późne lata życia, czyli starzejemy się 600 Zmiany fizyczne u osób w wieku podeszłym, czyli seniorzy 600 Zmiany poznawcze, czyli myślenie o - i podczas - starości 603 Świat społeczny osób starszych, czyli już nie młody, ale wcale nie samotny 607 Adept psychologii - Przygotować się na śmierć 608 Podsumowanie i pytania sprawdzające 609 Spojrzenie wstecz 610 ROZDZIAŁ 14. Osobowość 613 Wstęp. River Phoenix 613 Spojrzenie w przyszłość 614 Psychoanalityczne koncepcje osobowości 614 Teoria pscyhoanalityczna Freuda 615 Neofreudowska psychoanaliza 624 Podsumowanie i pytania sprawdzające 625 Inne ujęcia osobowości, czyli w poszukiwaniu ludzkiej niepowtarzalności 626 Teorie cech, czyli etykietki dla osobowości 627 Teorie uczenia się, czyli jesteśmy tym, czego się nauczyliśmy 631 Teorie biologiczne, czyli czy rodzimy się z osobowością 633 Teorie humanistyczne, czyli niepowtarzalność jednostki 636 Porównanie teorii osobowości 638 Psychologia w działaniu - Zmiana osobowości u dorosłej osoby, czyli czy w przyszłości będziemy innym człowiekiem 638 Podsumowanie i pytania sprawdzające 640 Opisanie osobowości, czyli co czyni nas niepowtarzalnymi 641 Badając różnorodność - Czy rasa powinna mieć wpływ na ustalanie norm? 642 Kwestionariusz osobowości 644 Ścieżki pscychologii - Patricia Dyer 644 Metody projekcyjne 647 Diagnoza behawioralna 648 Adept psychologii - Ocena metod diagnozujących osobowość 649 Podsumowanie i pytania sprawdzające 650 Spojrzenie wstecz 650 ROZDZIAŁ 15. Psychologia zdrowia 655 Wstęp. Kontrolowanie choroby 655 Spojrzenie w przyszłość 656 Stres i radzenie sobie z nim 657 Stres, czyli reakcja na zagrożenie i wyzwanie 658 Ścieżki psychologii - Ronald Murphy 664 Radzenie sobie ze stresem 668 Psychologia w działaniu - Czy osobowość przejawiana w dzieciństwie ma wpływ na zdrowie i długość życia człowieka 671 Adept psychologii - Efektywne strategie radzenia sobie ze stresem 672 Podsumowanie i pytania sprawdzające 673 Psychiczne aspekty najważniejszych problemów zdrowotnych 674 Osobowość typu A oraz B a choroba wieńcowa 675 Psychiczne aspekty raka, czyli czy rozmyślać o nowotworze 679 Palenie tytoniu 682 Badając różnorodność - Handlarze śmierci, czyli lansowanie palenia w innych krajach świata 685 Podsumowanie i pytania sprawdzające 686 Czynniki psychiczne związane z chorobą, czyli wizyta u lekarza 687 Sposób porozumiewania się lekarza z pacjentem 688 Stosowanie się do zaleceń lekarza 691 Adept psychologii - Jak rozmawiać z lekarzem 693 Podsumowanie i pytania sprawdzające 694 Spojrzenie wstecz 694 ROZDZIAŁ 16. Zaburzenia psychiczne 697 Wstęp. Lori Schiller 697 Spojrzenie w przyszłość 698 Normalny a nienormalny, czyli gdzie przbiega granica 699 Definicje normy 699 Modele patologii, czyli od zabobonów do nauki 702 Klasyfikacja zaburzeń psychicznych, czyli abecadło DSM 707 Ścieżki psychologii - Meryl Langbort 707 Podsumowanie i pytania sprawdzające 710 Najważniejsze zaburzenia 712 Zaburzenia lękowe 712 Zaburzenia somatoformiczne, czyli gdy psychiczne prowadzi do fizycznego 717 Zaburzenia dysocjacyjne 720 Psychologia w działaniu - Osobowość wielokrotna czy wielokrotne przestępstwo 721 Podsumowanie i pytania sprawdzające 723 Zaburzenia nastroju, czyli gdy afekt nie jest właściwy 723 Schizofrenia, czyli gdy nie ma kontaktu z rzeczywistością 728 Zaburzenia osobowości, czyli brak zmartwień 735 Podsumowanie i pytania sprawdzające 737 Zaburzone zachowanie z perspektywy 738 Badając różnorodnośc - DSM a kultura - i kultura DSM 739 Rozpowszechnienie zaburzeń psychicznych, czyli stan umysłu mieszkańców Stanów Zjednoczonych 740 Adept psychologii - Kiedy potrzebna jest pomoc 742 Podsumowanie i pytania sprawdzające 743 Spojrzenie wstecz 744 ROZDZIAŁ 17. Leczenie zaburzeń psychicznych 749 Wstęp. Pokonąć schizofrenię 749 Spojrzenie w przyszłość 750 Psychoterapia, czyli psychologiczne podejście do leczenia 752 Terapia psychodynamiczna, czyli podróż do nieświadomości 754 Behawioralne podejście do leczenia 757 Poznawcze podejście do terapii 762 Podsumowanie i pytania sprawdzające 763 Nurt humanistyczny w terapii 764 Terapia grupowa 767 Ocena psychoterapii, czyli czy terapia działa 768 Badając różnorodność - Czynniki rasowe i etniczne w terapii, czyli czy terapeuci powinni rozróżniać kolory 772 Podsumowanie i pytania sprawdzające 773 Biologiczne podejście do leczenia, czyli model medyczny 774 Terapia lękowa 774 Psychologia w działaniu - Kultura Prozaca, czyli pościg za szczęściem lat dziewiędziesiątych 777 Leczenie elektrowstrząsowe 778 Psychochirurgia 779 Leczenie biologiczne w perspektywie, czyli czy zachowanie patologiczne można wyleczyć 780 Psychologia środowiskowa, czyli zapobieganie 781 Ścieżki psychologii - Gary Gollner 782 Adept psychologii - Wybór właściwego terapeuty 783 Podsumowanie i pytania sprawdzające 784 Spojrzenie wstecz 785 ROZDZIAŁ 18. Psychologia społeczna 789 Wstęp. Pomocne dłonie 789 Spojrzenie w przyszłość 790 Podstawy oraz poznanie społeczne 791 Kształtowanie i utrwalanie postaw 792 Perswazja, czyli zmiana postaw 794 Związki między postawą a zachowaniem 797 Ścieżki psychologii - Karen Randolph 798 Poznanie społeczne, czyli rozumienie innych 799 Procesy atrybucji, czyli zrozumienie przyczyn zachowania 802 Badając różnorodność - Atrybucja w związku z aspektem kulturowym, czyli jak podstawowy jest podstawowy błąd atrybucyjny 805 Podsumowanie i pytania sprawdzające 806 Wpływ społeczny 807 Konformizm, czyli robienie tego, co inni 807 Psychologia w działaniu - Myślenie grupowe, czyli skryć się w jaskini konformizmu 809 Uległość, czyli poddawanie się bezpośredniemu naciskowi społecznemu 810 Posłuszeństwo, czyli stosowanie się do bezpośrednich poleceń 813 Podsumowanie i pytania sprawdzające 816 Pozytywne i negatywne zachowania społeczne 816 Lubienie i kochanie, czyli atrakcyjność interpersonalna oraz rozwój związków międzyludzkich 817 Agresja i zachowania prospołeczne, czyli krzywdzenie i pomaganie innym 826 Pomaganie innym, czyli jasna strona ludzkiej natury 830 Adept psychologii - Jak poradzić sobie ze złością 833 Podsumowanie i pytania sprawdzające 834 Spojrzenie wstecz 835 ROZDZIAŁ 19. Psychologia w świecie pełnym różnorodności 839 Wstęp. Jedno miasto, dwa światy? 839 Spojrzenie w przyszłość 840 Życie z innymi w niejednorodnym społeczeństwie, czyli zmniejszanie uprzedzeń i dyskryminacji 841 Podstawy uprzedzeń 844 Ścieżki psychologii - Gayle M. Liggins 845 Dyskryminacja w drugą stronę 846 Próby przezwyciężenia uprzedzeń i dyskryminacji 847 Psychologia w działaniu - Przezwyciężenie uprzedzeń na uczelni 848 Podsumowanie i pytania sprawdzające 849 Kultura i pytania sprawdzające 849 Kultura, czyli korzenie rozmaitości 850 Kolektywizm a indywidualizm, czyli grupa a jednostka 851 Nasz obraz samych siebie, czyli spojrzenie do wewnątrz 853 Badając różnorodność - Kultura agresji 855 Podsumowanie i pytania sprawdzające 858 Na rzecz sprawiedliwego świata, czyli psychologia polityki, wojny i pokoju 859 Przywództwo 859 Wojna i pokój 862 Adept psychologii - Ograniczenie wojny, popieranie pokoju i budowanie sprawiedliwego świata 868 Podsumowanie i pytania sprawdzające 869 Spojrzenie wstecz 870 DODATEK Jak przebrnąć przez liczby, czyli statystyka w psychologii 873 Wstęp. Selma Vorwerk 873 Spojrzenie w przyszłość 874 Statystyki opisowe 875 Średnia, czyli przeciętna 877 Mediana, czyli środka 877 Wartość modalna, czyli najczęstsza 878 Porównanie trzech miar tendencji centralnej, czyli średnia a mediana, a wartość modalna 878 Podsumowanie i pytania sprawdzające 880 Miary zmienności 881 Rozstęp, czyli odjęcie najniższego od najwyższego 882 Odchylenia standardowe, czyli rozproszenie wokół średniej 882 Podsumowanie i pytania sprawdzające 884 Statystyka odpowiada na pytania, czyli wnioskowanie statystyczne i korelacja 884 Współczynnik korelacji, czyli miara związku 886 Podsumowanie i pytania sprawdzające 889 Spojrzenie wstecz 890 Słownik 893 Bibliografia 911 Źrodła 975 Zdjęcia 979 Indeks nazwisk 981 « zwiń opis