Obecny rozwój technologii zmusza ludzi do pracy za pomocą komputera. Segregację i przechowywanie danych umożliwiają twarde dyski. Coraz więcej osób korzysta z możliwości ściągania z sieci plików, które potem są przetwarzane albo przesyłane dalej. To właśnie na dysku zapisywane są filmy, zdjęcia czy gry.

Na chwile obecną korzystanie z dysków o dużej pojemności jest niedrogie i powszechnie dostępne. Część z Was na pewno pamięta czasy, w których pojemność dysków mierzona była w megabajtach (MB), a cena za 1 MB była horrendalna. Na szczęście, te czasy minęły i teraz jest duży wybór nośników informacji takich jak płyty CD, DVD czy pendrive’y. Żaden z nich nie jest jednak tak trwały, jak dysk.

Przed zakupem dysku warto odpowiedzieć sobie na poniższe pytania.

1. Do czego będzie służył dysk?
Każdy komputer ma swoje przeznaczenie. Dlatego, aby zoptymalizować zastosowanie dysków, ich producenci różnicują je pod kątem różnych zastosowań. Taki podział daje lepsze efekty oraz większą wydajność użytkowania. Na rynku dostępne są serie dysków specjalnie dedykowanych, np. zastosowaniom audio – wideo, jak konsole do gier czy nagrywarki. Urządzenia dedykowane mogą służyć latami, pracując w zakresie optymalnych dla nich temperatur.

2. Czy zależy Ci na oszczędności energii?
Dyski nie są urządzeniami zużywającymi niepotrzebnie energię. Potrzebują kilku watów w stanie spoczynku i do kilkunastu w czasie intensywnej pracy. W ofercie producentów znajdziemy jednak modele ze słowem eco lub green w nazwie, które charakteryzują się o kilkadziesiąt procent mniejszym zapotrzebowaniem na energię. Dzięki mniejszemu poborowi energii dysk nie nagrzewa się tak szybko.

3. Jak szybki ma być dysk?
Producenci oferują także dyski ze zwiększoną wydajnością. Takie urządzenia są w stanie działać z kilkukrotnie większą, niż przeciętna, szybkością. Wyposażone są one np. w podwójne procesory oraz usprawnione głowice. Specjalistyczne serwery są wyposażone w twarde dyski z prędkością zapisu 10 – 15 tys. obrotów/minutę. Cechują się one krótszym czasem dostępu do danych. Największy wpływ na szybkość dysku mają:

• Technologia wykonania – modele od różnych producentów i z różnych serii różnią się od siebie prędkością.
• Wielkość pamięci cache - pamięć podręczna przyspiesza dostęp do danych na dysku – im jest jej więcej, tym lepiej. Obecnie sprzedawane dyski mają od 2 do 32 MB pamięci cache.
• Talerze – wirują one z prędkością od 4200 do 10 000 obrotów na minutę, a im większa szybkość obrotowa, tym szybszy transfer danych. Minusem jest to, że im większa prędkość obrotowa, tym głośniej pracuje dysk twardy.

4. Dysk wewnętrzny czy zewnętrzny?
Dysk wewnętrzny jest to dysk, który umieszczony jest pod obudową komputera. Dysk zewnętrzny znajduje się poza obudową. Szybkość pracy dysków zewnętrznych jest znacznie mniejsza od dysków wewnętrznych, dlatego zainstalowanie gry lub programu na dysku zewnętrznym nie jest dobrym rozwiązaniem. Znacznie spowolni to pracę komputera. Dyski zewnętrzne są polecane do przechowywania danych (np. filmów, zdjęć czy muzyki), z których nie korzystamy zbyt często. Są one poręczne, łatwo zabrać je w podróż lub przenieść informacje z jednego komputera na drugi.

5. Jak duża pojemność?
Jest to najważniejszy parametr. Ilość informacji, które przechowujemy, coraz szybciej wzrasta. Dlatego producenci starają się nadążać za użytkownikami, produkując coraz większe dyski. Jeszcze kilka lat temu wielkość dysku określało się w gigabajtach (GB), obecnie w terabajtach – TB. Będące obecnie w sprzedaży 3,5-calowe dyski(taką średnicę mają talerze) mają do 2 terabajtów pojemności. Jeśli planujemy zakup dysku do laptopa, musimy rozejrzeć się za urządzeniem w formacie 2,5 cala. Takie mniejsze dyski doskonale sprawdzą się również w małej, przenośnej kieszeni zewnętrznej. Napędy 2,5-calowe osiągają obecnie pojemność do 500 GB.

6. Jaki interfejs?
Od interfejsu zależy prędkość, z jaką będą płynęły informacje z dysku do urządzeń w komputerze. Wyróżnia się kilka rodzajów interfejsów: S-ATA, ATA, SCIS. Aby wszystko działało sprawnie, interfejs powinien być dostosowany do tych na płycie głównej. Wszystkie sprzedawane obecnie płyty główne mają kilka gniazd SATA II. Jeśli więc wybieramy dysk twardy do nowego komputera, powinniśmy kupić napęd z takim właśnie interfejsem. W sprzedaży są jeszcze modele z interfejsem ATA – taki dysk wybierzmy tylko wtedy, jeśli mamy stary komputer bez gniazd SATA/SATA II lub gdy napęd chcemy umieścić w zewnętrznej obudowie.

Rodzaje dysków

Wśród twardych dysków możemy wyróżnić dwa główne typy:

• HDD (Hard Disk Drive) – typ pamięci masowej, który do przechowywania informacji używa nośników magnetycznych. Każdy twardy dysk jest zbudowany z wirujących z ogromną prędkością talerzy, na których przechowywane są informacje. Liczba talerzy zależy od technologii, jaka wykorzystywana jest do zapisu, oraz od pojemności dysku. Dane zapisywane są przez strumień elektromagnetyczny. W chwili obecnej wyróżnia się dwa typy zapisu: równoległy i prostopadły. Ważną rzeczą przy wyborze dysku twardego jest to, by zwrócić uwagę na wymiary dysku, jego pojemność, pojemność pamięci podręcznej (bufora), prędkość obrotu talerzy oraz zastosowane złącza. Czas dostępu do danych na dyskach HDD jest kilkakrotnie krótszy niż na dyskach SSD. Cena takich dysków waha się pomiędzy 150 zł, np. SAMSUNG HD251HJ, a 1600 zł, np. HP 300GB 10K SAS 2,5 DP HDD.
• SSD (Solid State Drive) – wykorzystujące pamięć flash zamiast zapisu magnetycznego na wirujących talerzach. Są szybkie, energooszczędne i odporniejsze na uszkodzenia mechaniczne niż tradycyjne modele. Są jednak wciąż od nich znacznie droższe (od 390 złotych za napęd o pojemności 32 GB), a najbardziej pojemne modele mieszczą obecnie tylko do 256 GB danych. Po dysk SSD warto więc sięgnąć jedynie wtedy, gdy zależy nam na bardzo dużej szybkości pracy peceta. Coraz popularniejszym rozwiązaniem jest instalacja systemu na niewielkim dysku SSD (przyspiesza to uruchamianie się i działanie Windows) i przechowywanie danych na tradycyjnym dysku twardym. Są to bardzo ciche dyski. Przez usunięcie ruchomych części została znacznie zmniejszona awaryjność tych urządzeń. Dyski SDD pobierają mniejsze ilości energii, dlatego czas pracy notebooków może wydłużyć się nawet o 10%. Ceny tych dysków, w zależności od wielkości oraz producenta, wahają się od 115 zł, np. TRANSCEND TS8GSSD34E M SSD EXPRESSCARD 8GB , do 3500 zł, np. PATRIOT PS 100 SSD 256GB.
• dysk sieciowy – coraz większą popularnością cieszą się dyski sieciowe stosowane zarówno w dużych organizacjach, jak i w domowym zaciszu. Dyski sieciowe umożliwiają udostępnianie części danych innym użytkownikom sieci. Dysk sieciowy ma specjalną obudowę, przystosowaną do pracy w środowisku sieciowym. Wybierając takie rozwiązania, należy sprawdzić rodzaj złączy sieciowych. Bez problemu można podłączyć dysk do komputera dzięki rozwiązaniu USB/USB 2.0. Większość popularnych routerów nie ma takich złącz, dlatego dzielenie danych z innymi użytkownikami stanowi problem. Jeśli podłączysz taki dysk do komputera, to będzie on widoczny dla innych użytkowników sieci tylko wtedy, gdy Twój komputer będzie włączony. Transfery osiągane przez takie dyski uzależnione są od posiadanego złącza USB/USB 2.0 oraz przepustowości sieci.

Rodzaje użytkownika

Przeciętny użytkownik – osoba, która komputera używa do wszystkiego, np. surfowania po sieci, oglądania filmów, przechowywania zdjęć czy korzystania z aplikacji multimedialnych. Dla takiego użytkownika ważna jest wydajność oraz pojemność dysku.

Ważne parametry:

• korzystny stosunek pojemności do ceny
• format dysku 3.5”
• typ dysku: magnetyczny
• prędkość obrotowa talerzy 7200
• pojemność dysku co najmniej 250 GB
• liczba talerzy – zalecane max. 2 na każde 500GB
• pamięć cache – co najmniej 8MB

Przykładowe modele to SEAGATE BARRACUDA, WESTERN DIGITAL CAVIAR i SAMSUNG SPONPOINT F1 320GB.

Gracz – dysk dla niego musi być bardzo wydajny i mieć dużą pojemność. Najlepszym rozwiązaniem jest posiadanie dwóch dysków: jednego na system, drugiego na aplikacje i gry.

Najważniejsze parametry:

• najlepszy stosunek wydajności do ceny
• format dysku 3.5”
• złącze SATA
• typ dysku: magnetyczny
• prędkość obrotowa talerzy 7200
• pojemność dysku co najmniej 500 GB
• zalecane: jeden dysk na system, drugi na przechowywanie danych/gier
• liczba talerzy – zalecane 1, max 2, na każde 500GB
• pamięć cache co najmniej 16 MB

Przykładowe modele to WESTERN DIGITAL CAVIAR BLACK 640GB i SAMSUNG SPINPOINT F3.

Entuzjasta – osoba, która chce mieć sprzęt najwyższej jakości. Ciekawa nowinek technologicznych.

Najważniejsze parametry:

• najwyższa wydajność
• format dysku 3.5” lub 2.5″
• złącze SATA II
• typ dysku: magnetyczny lub SSD
• prędkość obrotowa talerzy 10.000
• dysk główny o wysokiej wydajności od 150GB
• dodatkowy dysk do przechowywania danych od 500 GB
• mile widziane łącznie dysków w tryb RAID
• liczba talerzy – zalecane 1, max 2, na każde 500GB
• pamięć cache od 16 MB, mile widziane 32MB
• średni czas dostępu poniżej 10 ms

Przykładowe modele to: WESTERN DIGITAL VELOCIRAPTOR 10000 150GB, KINGSTON SSD V SERIES 128GB oraz INTEL X 25M SSD 160GB.

Profesjonalista – osoba, która potrzebuje najlepszego sprzętu o niskim ryzyku utraty danych i wydajnym systemie wielodyskowym.

Najważniejsze parametry:

• wysoka wydajność lub najwyższa bezawaryjność
• format dysku 3.5” lub 2.5″
• złącze SATA II
• typ dysku: magnetyczny lub SSD
• prędkość obrotowa talerzy 10.000
• pojemność dysków, zalecane:
• dysk główny o wysokiej wydajności od 150GB
• dodatkowy dysk do przechowywania danych od 500 GB
• zalecane łącznie dysków w tryb RAID, dla podwyższenia wydajności lub bezpieczeństwa danych
• liczba talerzy – zalecane 1, max 2, na każde 500GB.
• pamięć cache co najmniej 16 MB
• średni czas dostępu poniżej 10 ms

Przykładowe modele to: SAMSUNG SPINPOINT F1R 1TB, KINGSTON SSD V SERIES 64GB i WESTERN DIGITAL WD RE4 GP 2B SATA 64MB.

Parametry

Format szerokości – to nic innego jak wielkość dysku. Jeśli potrzebujemy dysku twardego do naszego peceta, ten parametr nie ma wielkiego znaczenia. Jeśli jednak kupujemy dysk do notebooka, parametr ten może okazać się bardzo istotny. Powinniśmy w tym przypadku wybrać format 1,8″ lub 2,5″. Dysk 3,5″ może okazać się za duży.

Prędkość obrotowa (RPM) – prędkość, z jaką kręcą się talerze dysku. Przekłada się na wydajność urządzenia. Najwolniejsze dyski pracują obecnie z prędkością 4200 obr./min, klasyczne modele notebookowe osiągają 5400 obr./min, pecety stacjonarne do 10 000 obr./min.

Bufor lub pamięć podręczna cache – usprawnia przepływ danych do i z dysku. Im więcej pamięci podręcznej, tym wydajność komputera wyższa. Cache dysku twardego to jego bardzo szybka pamięć. Jej zadaniem jest usprawnianie pracy dysku twardego. To tutaj przechowywane są informacje tymczasowe.

Interfejs – jest to połączenie dysku z komputerem. W dużej części od interfejsu dysku zależy, jak szybko dysk będzie komunikował się z innymi urządzeniami w komputerze. Jest wiele rodzajów interfejsów: starszy PATA, czyli paralel ATA, nowszy SATA (150 MB/s) lub SATAII (300 MB/s).

Pojemność – podawana w GB (gigabajtach) i TB (terabajtach).

Liczba talerzy – liczba nośników danych we wnętrzu dysku – od 1 do 4. Dyski mające jeden talerz są mniej awaryjne, cichsze i lżejsze. Talerze to wypolerowane krążki aluminium lub szkła pokryte nośnikiem magnetycznym.

MTBF - Mean Time Between Failures – średni czas między awariami.

Głowice – elementy dysku zapisujące i odczytujące dane. Każda powierzchnia talerza ma własną głowicę. Znajdują się one ok. 200 mikrometrów nad powierzchnią talerzy, unoszą się na „poduszce powietrznej” wytwarzanej dzięki znacznej prędkości obrotowej talerzy. Z tego powodu dyski wrażliwe są na wstrząsy, które mogą spowodować stykanie powierzchni talerza z głowicą.

Słowniczek

Format szerokości – fizyczna wielkość dysku.
Prędkość obrotowa (RPM) – prędkość, z jaką kręcą się talerze dysku.
Głowice – elementy dysku zapisujące i odczytujące dane.
Interfejs – połączenie dysku z komputerem.